تری مزوئیل کلراید (Trimesoyl Chloride)

تری‌مزوییل کلراید (Trimesoyl Chloride – TMC) یکی از مشتقات کلیدی اسید تری‌مزیک است که امروزه به‌عنوان یک ماده استراتژیک در تولید غشاهای پلی‌آمیدی نازک برای فرآیندهای نمک‌زدایی و جداسازی محلول‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. اهمیت TMC به دلیل نقش آن در فناوری‌های امنیت آبی، صنایع شیمیایی پیشرفته و توسعه پایدار منابع آب است .

پیشینه تاریخی

این ترکیب نخستین بار در دهه ۱۹۶۰ میلادی در اروپا توسط گروه‌های تحقیقاتی شیمی آلی سنتز و شناسایی شد. در دهه۱۹۷۰، کشف نقش TMC در تشکیل لایه‌های پلی‌آمیدی (Thin Film Composite) باعث شد که این ماده به یکی از پایه‌های فناوری غشاهای اسمز معکوس تبدیل شود. از آن زمان تاکنون، TMC به‌عنوان یک ماده حساس و تحت کنترل در سطح جهانی شناخته می‌شود .

کاربردهای صنعتی و استراتژیک

تولید غشاهای نمک‌زدایی RO و NF که بیش از ۸۰ ٪ مصرف جهانی TMC را شامل می‌شود.
استفاده در صنایع الکترونیک و نیمه‌هادی‌ها برای تولید آب فوق‌خالص.
سنتز پلی‌آمیدهای مقاوم به حرارت و مواد نانوساختار.
توسعه چارچوب‌های آلی متخلخل (COFs) در تحقیقات مواد پیشرفته .

بازار جهانی و منطقه‌ای

بازار جهانی TMC در پی رشد صنعت آب‌شیرین‌کن‌ها و نیاز روزافزون به غشاهای اسمز معکوس، در حال گسترش است .بر اساس گزارش‌های صنعتی، نرخ رشد سالانه مرکب (CAGR) این بازار بین ۸ تا ۱۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ برآورد می‌شود. بیشترین تقاضا مربوط به خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا است که با بحران آب مواجه هستند.

چشم‌انداز آینده و چالش‌ها

با توسعه فناوری‌های غشاهای هیبریدی، چارچوب‌های آلی متخلخل و نیاز روزافزون به منابع آب پایدار، انتظار می‌رود تقاضا برای TMC افزایش یابد. چالش‌های اصلی در این حوزه شامل :

کنترل کیفی دقیق به دلیل حساسیت ماده به رطوبت .
محدودیت‌های ژئوپلیتیک و تجاری در صادرات .
نیاز به فناوری‌های پیشرفته برای تولید در مقیاس صنعتی .

نتیجه‌گیری

تری‌مزوییل کلراید از یک ترکیب آزمایشگاهی در دهه ۶۰ میلادی به یک ماده استراتژیک جهانی تبدیل شده است. آینده این‌ماده به‌شدت به توسعه فناوری‌های غشایی و نیاز کشورها به امنیت آبی وابسته خواهد بود. ایران می‌تواند با تولید بومی TMC نقش برجسته‌ای در بازار منطقه‌ای ایفا کند .