نانوذرات نقره (Silver Nanoparticles)

• عامل ضدمیکروبی و پوشش‌های حفاظتی : استفاده از نانوذرات نقره در صدها محصول (از وسایل پزشکی تا منسوجات و سطوح بیمارستانی) برای جلوگیری از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها گسترش یافته است .
• حساس‌ساز نوری و تشخیص : خاصیت پلاسمونیک این نانوذرات امکان ساخت مولکول‌های گزارشگر فوق‌درخشان، جذب‌کننده‌های حرارتی کارا و “ آنتن‌های ” نانومقیاس برای تقویت میدان‌های الکترومغناطیسی را فراهم می‌کند. این ویژگی‌ها در روش‌های تشخیص مولکولی، اسپکتروسکوپی رامان تقویت‌شده (SERS)، سنسورهای زیستی و تصویربرداری تشخیصی کاربرد دارد .
• کاربردهای پزشکی : به‌عنوان حامل دارو و نانومواد برای درمان فوتوترمال سرطان، تصویربرداری، و ردیابی مولکولی استفاده می‌شود .
• نانوکامپوزیت‌ها و الکترونیک : AgNPs به مواد پلیمری یا سرامیکی افزوده می‌شوند تا هدایت الکتریکی، خواص مکانیکی یا ضدباکتریایی بهبود یابد؛ همچنین در جوهرهای رسانا و چاپ الکترونیکی کاربرد دارند .

شرایط نگهداری ایمن : نانوذرات نقره به صورت پودر بسیار ریز ( قطر کمتر از 1۰۰ نانومتر ) یا معلق در مایع عرضه می‌شوند . این ماده از لحاظ شیمیایی معادل نقره فلزی است اما به خاطر سطح ویژه بالا می‌تواند واکنش‌پذیری بیشتری نشان دهد . برای نگهداری پودر نانو نقره، حتما آن را در ظروف دربسته و مهروموم شده نگهداری کنید تا از انتشار ذرات نانو به محیط جلوگیری شود . محیط انبار باید خنک، خشک و دارای تهویه کافی باشد. دور نگهداشتن از رطوبت مهم است چون در حضور رطوبت ممکن است به تدریج اکسید شود ( هرچند واکنش پذیری نقره پایین است، نانوذرات می‌توانند نسبت به خوردگی حساس‌تر باشند). همچنین بسیار مهم است که نانوذرات نقره دور از مواد اکسیدکننده قوی و اسیدها نگهداری شوند. هرچند خود نقره یک فلز نجیب است و با اغلب مواد واکنش نمی کند، اما اندازه نانو ممکن است باعث تسریع واکنش با برخی مواد شود . در ضمن، تماس نقره با اسید نیتریک یا بخارات گوگرددار می‌تواند ترکیبات خطرناک (مانند نیترات نقره یا سولفید نقره) ایجاد کند؛ لذا مجاورت با اسیدها یا گازهای سولفیدی نباید صورت گیرد . ظروف نگهداری ترجیحا شیشه‌ای یا پلاستیکی مقاوم باشند . اگر نانوذرات به صورت معلق در مایع ( کلویید ) هستند، از یخ‌زدگی محلول جلوگیری شود و طبق توصیه سازنده معمولا در دمای یخچال C ۴° یا دمای اتاق بسته به پایدارکننده نگهداری شود .

ملاحظات حمل ونقل : هرچند نانوذرات نقره از نظر اشتعال پذیری یا واکنش پذیری مستقیم ممکن است در طبقات متداول مواد خطرناک قرار نگیرند (نقره فلزی قابل اشتعال نیست و واکنش شدید خودبه خودی ندارد) ، اما به دلیل سمیت بسیار بالای نقره برای محیط زیست لازم است حمل ونقل آن با دقت صورت گیرد . در مقررات بین المللی برای موادی که خطر عمده شان برای محیطزیست است، طبقه 9 (سایر مواد خطرناک ) با شماره UN 3077 اختصاص می‌یابد. نانوذرات نقره معمولا ذیل همین عنوان طبقه‌بندی می شوند. گروه بسته‌بندی اغلب III در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از مقررات ملی ( مانند DOT در آمریکا ) حمل مقادیر کمتر از ۴۵۰ کیلوگرم از این مواد را از برخی محدودیت ها معاف می کنند . اما در هر صورت رعایت اصول ایمنی ضروری است . بسته بندی باید محکم و بدون نشتی باشد؛ برای پودر نانو، معمولا  از ظروف دوجداره یا کیسه های با پوشش پلی استر / فویل استفاده می شود تا از خروج ذرات جلوگیری گردد . حمل در کنار مواد خورنده یا اکسیدکننده باید اجتناب شود تا از هرگونه واکنش ناخواسته پیشگیری شود .

خطرات در صورت نشت یا آسیب بسته بندی : مهمترین نگرانی در نشت نانوذرات نقره، آلودگی محیط زیست و سلامت افراد است . این ذرات بسیار ریز می توانند به هوا معلق شده و استنشاق آن ها به ریه نفوذ کند؛ هرچند نقره عنصر نسبتا کم‌واکنشی است. ولی ورود مقادیر کافی به بدن میتواند موجب آرگیریا ( تغییر رنگ آبی خاکستری پوست / چشم ) و تاثیر بر اندام ها شود . در صورت نشت پودر نانو، از هرگونه جابجایی که موجب بلند شدن غبار شود خودداری کنید (قدم زدن یا جاروکردن خشک در محل نشت خطرناک است ). بهترین روش این است که به آرامی ذرات را با یک جاذب مرطوب ( پارچه مرطوب یا فیلتر مرطوب ) جمع آوری کنید یا روی پودر نشت کرده مه آب بپاشید تا از انتشار هوا برد جلوگیری شود و سپس جمع آوری نمایید . افراد درگیر باید حتما ماسک فیلتردار  ترجیحا P3 برای ذرات ریز ، دستکش و لباس محافظ استفاده کنند . از ورود ذرات نقره به سیستم فاضلاب یا محیط آبی به شدت جلوگیری شود – نقره (خصوصا به شکل نانو ) برای ماهی ها و پلانکتون ها بسیار سمی است و حتی مقادیر کوچک آن می‌تواند آب آشامیدنی یا رودخانه را آلوده کند. تحقیقات نشان می دهد که یون‌های آزادشده از نانوذرات نقره اثرات مخرب طولانی مدتی بر جاندارا ن آبزی دارند . در صورت وقوع نشت عمده به آب یا خاک، مقامات محیط زیست را مطلع کنید . پودر نانو نقره برخلف برخی پودرهای فلزی ( مثل آلومینیوم ) خطر انفجار گرد و غبار کمتری دارد، اما به دلیل اندازه کوچک، اگر در غلظت کافی در هوا معلق شود و منبع احتراقی باشد، نمیتوان امکان انفجار گردوغبار را به طور کامل رد کرد . بنابراین در زمان پاکسازی، از هرگونه جرقه یا شعله باز دوری کنید و سیستم های الکتریکی را در صورت امکان خاموش نمایید . ضایعات جمع آوری شده ( شامل مواد جاذب آلوده ) را در ظرف برچسب خورده به عنوان پسماند شیمیایی خطرناک جهت دفع تحویل دهید. نهایتا پس از پاکسازی محل، با محلول ملیم شوینده صنعتی سطح را تمیز کنید تا باقیمانده احتمالی ذرات از بین برود .